Osa z długimi nogami – opis gatunku, występowanie, ciekawostki

Co to za owad z długimi nogami?

Gliniarz naścienny należy do rodziny grzebaczowatych. Dorasta do około 2,8 cm, ma smukłe ciało, długie tylne odnóża zwisające podczas lotu oraz charakterystyczny, żółty stylik, czyli rurkowate przewężenie między tułowiem a odwłokiem. To właśnie nogi i sylwetka sprawiają, że bywa mylony z „mutantem” albo nietypowym szerszeniem.

Gatunek występuje w Europie, Afryce i Azji. W Polsce obserwuje się go od 1968 roku, szczególnie w cieplejszych regionach kraju. Dobrze radzi sobie w środowisku przekształconym przez człowieka, dlatego może pojawiać się na osiedlach, przy budynkach i w mieszkaniach.

Jak żyje gliniarz naścienny?

W odróżnieniu od os społecznych gliniarz prowadzi samotny tryb życia. Nie ma królowej, roju ani kolonii, której trzeba bronić. Dorosłe osobniki żywią się nektarem i pyłkiem kwiatów, natomiast samica poluje na pająki, aby zgromadzić pokarm dla przyszłych larw.

Gniazdo powstaje z wilgotnej gliny, błota lub piasku. Może znajdować się na elewacji, w szczelinie muru, za roletą, między książkami, za meblem albo w innym osłoniętym miejscu. Pojedyncze komory przypominają małe błotne kokony. Ich obecność nie oznacza jednak powstania agresywnego gniazda os ani szerszeni.

Rozwój młodego gliniarza przebiega w kilku etapach:

1. Zbieranie materiału – samica przenosi wilgotną glinę, błoto lub piasek i formuje z nich komorę.
2. Przygotowanie zapasów – poluje na pająki i paraliżuje je jadem, ale zwykle ich nie zabija.
3. Złożenie jaja – sparaliżowane pająki trafiają do komory, a samica składa w niej jajo.
4. Zamknięcie gniazda – wejście zostaje zalepione, dzięki czemu pokarm i larwa pozostają wewnątrz.
5. Rozwój larwy – młody owad żywi się zgromadzonymi pająkami aż do przeobrażenia w postać dorosłą.

Czy gliniarz naścienny jest groźny?

Nie jest owadem agresywnym wobec ludzi. Nie broni gniazda tak jak osa społeczna, a spotkany w domu zazwyczaj próbuje odlecieć, a nie zaatakować. Do użądlenia może dojść przede wszystkim wtedy, gdy owad zostanie przyciśnięty, schwytany gołą dłonią albo potraktowany jako zagrożenie.

Dla większości osób kontakt z gliniarzem nie wiąże się z realnym zagrożeniem zdrowotnym. Nieprzyjemny wygląd, długie nogi i fakt, że larwy otrzymują pająki, mogą budzić odrazę, ale nie świadczą o niebezpiecznym zachowaniu wobec człowieka. Lepiej nie próbować zabijać owada w locie ani łapać go ręką.

Jak ograniczyć jego obecność w domu?

Pojedynczego osobnika można spokojnie wypuścić na zewnątrz, wykorzystując pojemnik i sztywną kartkę. Jeśli nie chcesz, by kolejne owady wlatywały do pomieszczeń, pomocne są proste działania:

• Uszczelnij szczeliny przy ramach okiennych, drzwiach, roletach i w murze.
• Zastosuj olejki eteryczne o zapachu mięty, eukaliptusa lub piołunu przy potencjalnych miejscach wejścia.
• Zabezpiecz przestrzenie za meblami, w regałach i innych rzadko sprzątanych zakamarkach.
• Nie naruszaj gniazda gołą dłonią, szczególnie gdy nie masz pewności, jaki owad je zbudował.

Jeżeli w pomieszczeniu znajduje się już gniazdo, samica może wracać do wybranego miejsca. Najważniejsza różnica pozostaje jednak taka, że gliniarz naścienny jest samotnym łowcą, a nie owadem kolonijnym. Jego obecność może być kłopotliwa ze względów estetycznych, lecz zwykle nie jest powodem do paniki.